Pogo Nedir? Mosh Pit, Wall of Death ve Konserde Pogonun Yazısız Kuralları

Pogo nedir sorusunun kısa cevabı şu: pogo, rock, punk ve metal konserlerinde seyircilerin müziğin temposuyla yerinde zıplayıp omuz omuza birbirine çarptığı enerjik bir konser dansıdır; adını, pogo çubuğuyla zıplayan birinin hareketine benzemesinden alır. Türkiye'de "pogo" kelimesi çoğu zaman mosh pit, circle pit gibi bütün sahne önü hareketleri için şemsiye bir terim olarak da kullanılıyor. Pogo bir kavga değil, ortak bir kutlamadır ve en önemli kuralı düşeni hemen kaldırmaktır.

Aşağıda pogodan wall of death'e, crowd surfing'den stage diving'e kadar sahne önünde göreceğiniz her şeyi, yazısız kurallarıyla ve ilk kez girecekler için adım adım bir planla anlattık.

Pogo nedir, nereden çıktı?#

Pogonun özü basit: kalabalığın ortasında şarkının ritmine uyup zıplamak ve bu sırada çevrenizdekilerle omuz, sırt ve kol temasına girmek. Klasik pogoda gövde dik, kollar vücuda yakın tutulur; hareket ağırlıklı olarak yukarı aşağıdır. Kalabalık sıkıştıkça zıplamalar yana doğru kayar ve o tanıdık "dalga" hissi oluşur.

Dansın 1970'lerin ortasında Londra punk sahnesinde ortaya çıktığı anlatılır. Sex Pistols'un basçısı Sid Vicious, pogoyu kendisinin başlattığını iddia etmiştir; bunun ne kadar doğru olduğu hiçbir zaman kesinleşmedi. Sonraki yıllarda Amerika'daki hardcore punk sahnesinde daha sert bir biçim olan slam dance doğdu, bugünkü mosh pit kültürü de büyük ölçüde oradan gelişti.

Türkiye'de pogo, özellikle rock konserlerinde ve punk/hardcore gecelerinde en sık duyacağınız kelime. Bir grup sahneden "pogo istiyorum!" diye seslendiğinde aslında "sahne önü hareketlensin" demek istiyor; ortaya çıkan şey bazen saf zıplama, bazen de tam anlamıyla bir mosh pit oluyor.

Mosh pit nedir, pogodan farkı ne?#

Mosh pit, konser alanında hareketin en yoğun olduğu, insanların birbirine bilerek çarptığı ve itiştiği bölgedir; kısaca "pit" de denir. Pogo daha çok zıplama üzerine kuruluyken mosh pit'te omuz omuza itişme ve kalabalığın içinde savrulma ön plandadır. Genellikle sahnenin önünde ya da biraz gerisinde, kalabalığın kendiliğinden açtığı bir boşlukta oluşur. Ağır riff'lerin, hızlı davul geçişlerinin ve "breakdown" denen ağır, kesik bölümlerin geldiği anlarda alevlenir; özellikle metal konserlerinde pit, gecenin neredeyse sabit bir parçasıdır.

Aşağıdaki tablo sahne önünde karşılaşabileceğiniz hareketleri kabaca yoğunluklarına göre sıralıyor:

Hareket	Ne olur?	Yoğunluk
Pogo	Ritimle yerinde zıplama, omuz teması	Hafif - orta
Mosh pit	Açık bir alanda bilinçli itişme ve çarpışma	Orta - yüksek
Circle pit	Kalabalığın bir boşluğun çevresinde daire çizerek koşması	Orta - yüksek
Wall of death	İkiye ayrılan kalabalığın işaretle birbirine koşması	Yüksek
Crowd surfing	Bir kişinin kalabalığın elleri üzerinde taşınması	Mekan kurallarına bağlı
Stage diving	Sahneden kalabalığın üzerine atlama	Çoğu yerde yasak ya da kısıtlı

Circle pit ve wall of death nedir?#

Circle pit#

Circle pit'te kalabalık ortada bir boşluk bırakır ve bu boşluğun çevresinde aynı yönde koşar ya da hızlı adımlarla döner. Bazen sanatçı sahneden elini çevirerek işaret verir, bazen kalabalık kendiliğinden başlatır. Buradaki kural trafik kuralına benzer: herkes aynı yöne gider, ters yöne yürüyen ya da ortada aniden duran kişi hem kendini hem başkalarını riske atar. Yorulduğunuzda dairenin dış kenarına doğru yavaşça açılıp çıkabilirsiniz.

Wall of death#

Wall of death, metal konserlerinin en gösterişli anlarından biridir. Sanatçı kalabalığı ortadan ikiye ayırır, iki taraf arasında geniş bir koridor açılır ve şarkının belirli bir anında, genellikle sanatçının işaretiyle, iki taraf birbirine doğru koşup ortada çarpışır. Seyrederken de etkileyicidir ama içinde olmak ciddi enerji ister. Bazı mekan ve organizatörlerin bu hareketi güvenlik gerekçesiyle sanatçılardan istememesi de bu yüzden.

Wall of death sırasında koridorun ortasında telefonla çekim yaparak durmayın; iki taraf koşmaya başladığında orası alanın en riskli noktası olur. Katılmak istemiyorsanız ayrılma çağrısı geldiğinde kalabalığın kenarlarına, tercihen arka tarafa doğru çekilin.

Crowd surfing ve stage diving her konserde serbest mi?#

Crowd surfing, bir kişinin kalabalığın havaya kaldırılmış elleri üzerinde taşınarak ilerlemesidir. Stage diving ise sahneden ya da sahne kenarından kalabalığın üzerine atlamak demektir. İkisi de seyircinin sizi tutacağı varsayımına dayanır; tutulmadığınızda düşüş sert olur, üstünüzden geçen birinin ayakkabısı da başınıza denk gelebilir.

Bu hareketlere her mekan aynı gözle bakmaz. Bazı etkinlikler ve mekanlar crowd surfing'i ve stage diving'i güvenlik gerekçesiyle tamamen yasaklar ya da kısıtlar, bazılarında ise göz yumulur. Kural ihlali, bazı yerlerde alandan çıkarılma sebebi bile olabilir. Kesin cevap mekanın ve organizatörün kurallarındadır: etkinlik sayfasındaki ve biletteki koşulları okumak, girişteki uyarı tabelalarına bakmak işinizi kolaylaştırır.

Büyük konserlerde sahne ile seyirci arasında bir sahne bariyeri bulunur ve bariyerin arkasında genellikle güvenlik görevlileri durur. Kalabalığın üzerinden öne doğru taşınan kişiyi bariyerin üstünden alıp kenardan alana geri yönlendirmek de çoğu zaman onların işidir. Güvenlik görevlisinin talimatı pitteki her yazısız kuraldan önce gelir; durmanızı ya da inmenizi istediklerinde tartışmadan uyun.

Pogonun yazısız kuralları nelerdir?#

Pit dışarıdan kaotik görünür ama içinde oldukça net bir görgü düzeni vardır. İlk kez girecek herkese şu listeyi aklında tutmasını öneriyoruz:

• Düşeni kaldırın. Pitin bir numaralı kuralı budur. Biri yere düştüğünde çevresindekiler hemen durur, alan açar ve onu ayağa kaldırır. Siz düşerseniz elinizi yukarı kaldırın ki görünür olun.
• Yumruk, tekme, dirsek yok. Temas omuz ve gövdeyle olur. Kollarınızı göğsünüzün önünde, dirseklerinizi aşağıda tutun; savrulan bir dirsek birinin yüzüne çok kolay denk gelir.
• Kenarda duran pogoya dahil değildir. Pitin çevresinde izleyen, kaydeden ya da sadece müziği dinleyen insanlar var. Onların üzerine bilerek savrulmayın; kenar, dışarıda kalmak isteyenlerin alanıdır.
• Rıza dışı temas yok. Kalabalık, istenmeyen dokunuşlar için bahane değildir. Böyle bir şey görürseniz ya da yaşarsanız en yakın güvenlik görevlisine haber verin.
• Kendi sınırınızı bilin. Nefesiniz daraldıysa, ayağınız burkulduysa ya da sadece yeterince eğlendiyseniz çıkmak ayıp değil. Elinizi kaldırıp kenara doğru yavaşça ilerlerseniz insanlar size yol açar.
• Yerdeki eşyaya eğilmeyin. Hareket sürerken yere eğilmek, ezilme riskinin en yüksek olduğu pozisyondur. Önce çevrenizdekilere durmaları için işaret verin ya da şarkının bitmesini bekleyin.

İyi bir pit, en sert anında bile birinin yere düştüğünü fark edip duran pittir.

Pogoya kimler girmemeli?#

Pogo herkes için değil ve bu tamamen normal. Şu durumlarda pitin kenarında ya da biraz arkasında kalmanızı öneriyoruz:

• Sırt, boyun ya da eklem sorununuz, yakın zamanda geçirdiğiniz bir yaralanma veya ameliyat varsa
• Hamileyseniz
• Yanınızda çocuk varsa
• Fazla alkol aldıysanız ya da kendinizi yorgun, halsiz veya başınız dönüyor gibi hissediyorsanız
• Kalabalıkta sıkışma ya da panik hissi yaşamaya yatkınsanız

Sağlık durumunuzla ilgili bir şüpheniz varsa konserden önce hekiminize danışmak en doğrusu; bu rehber tıbbi bir değerlendirmenin yerini tutmaz. Kenarda durmak da konseri eksik yaşamak anlamına gelmiyor: pitin hemen arkası çoğu zaman hem enerjiyi hissedeceğiniz hem de sahneyi rahat göreceğiniz bir noktadır. Sahne önü hoparlörlere yakın olduğu için ses de çok yüksektir; bu konuda konserde kulak tıkacı kullanımı rehberimize göz atmanızı öneririz.

İlk kez pogoya gireceklere adım adım ne önerirsiniz?#

İlk pit deneyimi genellikle "kenardan izliyordum, bir anda içindeydim" diye anlatılır. Biraz plan yaparsanız o an çok daha keyifli geçer:

1. Doğru bilet, doğru alan. Pit yalnızca ayakta izlenen alanda oluşur; numaralı koltuklu bir salonda beklemeyin. Biletinizin general admission, yani ayakta alan bileti olduğundan emin olun.
2. Kıyafet ve ayakkabı. Bağcıkları sıkı bağlanmış, kapalı ve sağlam tabanlı ayakkabı giyin; terlik, sandalet ve topuklu ayakkabı pitte işe yaramaz. Sallanan küpe, kolye ve zincirleri evde bırakın.
3. Eşyayı azaltın. Cüzdan yerine bir kart ve kimlik, büyük çanta yerine vücuda yakın küçük bir çanta yeterli.
4. Önce kenardan izleyin. İlk birkaç şarkıda pitin temposunu, insanların nasıl hareket ettiğini ve çıkış yönlerini gözlemleyin.
5. Buluşma noktası belirleyin. Arkadaşlarınızla pitte birbirinizi kaybederseniz nerede buluşacağınızı önceden konuşun; kalabalıkta telefon her zaman çekmeyebilir.
6. Kenardan ve kısa sürelerle girin. İlk turunuzda pitin dış halkasında kalın, bir iki şarkı sonra çıkıp nefeslenin. Kolları göğüs önünde, dizleri hafif bükük tutmak dengenizi korumanıza yardım eder.
7. Su için, mola verin. Pitte çok terlersiniz; şarkı aralarında dışarı çıkıp su içmek gecenin sonuna kadar dayanmanızı kolaylaştırır.
8. Bir sorun olursa yardım isteyin. Yaralanırsanız ya da kendinizi kötü hissederseniz güvenlik görevlisine haber verin ve mekanın ilk yardım noktasına başvurun. Çevrenizde kötü görünen birini fark ettiğinizde de aynısını yapın.

Sahne önüne yakın olmak istiyorsanız kapı açılışında erkenden orada olmanız gerekir; bunun için sahne önü kuyruğu rehberimizde anlattığımız taktikler işinize yarayacaktır. Yalnız şunu da ekleyelim: pit çoğu zaman bariyerin dibinde değil, birkaç metre geride oluşur. Bariyere yaslanıp sanatçıyı yakından izlemek isteyenlerle pite girmek isteyenlerin hedefi her zaman aynı yer değildir; nerede durmak istediğinize gitmeden karar verin.

İlk pitinizden büyük ihtimalle terli, biraz yorgun ve yüzünüzde kocaman bir gülümsemeyle çıkacaksınız. Bir sonraki rock ya da metal gecesini seçerken resmi platformlardaki ilanları KonserBilet'te yan yana karşılaştırabilir, ayakta alanı olan konseri gönül rahatlığıyla seçebilirsiniz. Pitte görüşmek üzere; düşerseniz sizi kaldıracak birileri mutlaka olacak.